Bergama’da Cumhuriyet Aydınları Anlatıldı

   Yoğun katılımın olduğu etkinlikte konuşmacılar Hamit İri ve Mehmet Gönenç, iki önemli ismin hem kişisel yaşam öykülerini hem de Cumhuriyet’in kuruluş yıllarındaki fikirsel ve kurumsal çalışmalarını kapsamlı biçimde anlattı.
Balaban’ın Hayatı ve Eğitim Mücadelesi
   Programın açılış konuşmasını yapan Hamit İri, Mustafa Rahmi Balaban’ın yalnızca bir bürokrat ya da eğitimci olarak değil, bir “zihniyet ve duruş” olarak hatırlanması gerektiğini vurguladı. Cumhuriyet öncesi dönemde aldığı eğitimden sonra Cumhuriyet’in kazanımlarına sıkı sıkıya bağlı kalan Balaban’ın, devleti millete hizmet eden bir emanet olarak gördüğünü belirten İri, onun sade yaşam tarzına rağmen güçlü bir sorumluluk bilinci taşıdığını ifade etti.
    Balaban’ın çocukluk yıllarından itibaren yaşadığı zorluklara rağmen eğitimden kopmadığını, farklı alanlarda kendini geliştirdiğini ve öğretmenlik mesleğini bir ideal olarak benimsediğini anlatan İri, Avrupa’da özellikle İsviçre’de aldığı eğitimin onun düşünce dünyasını şekillendirdiğini söyledi. Jean-Jacques Rousseau Enstitüsü’nde aldığı eğitim, farklı diller öğrenmesi ve çağdaş eğitim modellerini incelemesi sayesinde Türkiye’ye döndüğünde modern eğitim anlayışının yaygınlaşmasına katkı sağladığını belirtti.
     İri, Balaban’ın İzmir’de uzun yıllar sürdürdüğü öğretmenlik ve yöneticilik görevlerinin yanı sıra köylerin sosyal, kültürel ve sağlık alanında gelişimine yönelik çalışmalar yaptığını, köycülük projeleri kapsamında köylerde eğitim ve bilinçlendirme faaliyetleri yürüttüğünü ifade etti. Yazarlık çalışmaları, gazete yazıları ve eğitim alanındaki yayınlarıyla Cumhuriyet’in çağdaşlaşma sürecine fikirsel katkı sunduğunu da sözlerine ekledi.
Cumhuriyet’in Kalkınma Politikalarında Köken’in Rolü
    Söyleşide söz alan Mehmet Gönenç ise Mustafa Rahmi Köken’in Cumhuriyet’in ekonomik ve siyasi yapılanmasında önemli rol üstlenen isimlerden biri olduğunu dile getirdi. 1929 Dünya Ekonomik Buhranı sonrasında Türkiye’de düzenlenen ziraat ve sanayi kongrelerine değinen Gönenç, Köken’in üretim odaklı kalkınma anlayışını savunduğunu, yerli üretim ve tasarruf bilincinin yaygınlaştırılmasına katkı sağladığını belirtti.
     Köken’in uzun yıllar milletvekilliği yaptığını, Ticaret, Tarım ve Ekonomi Bakanlığı görevlerinde bulunduğunu hatırlatan Gönenç, özellikle sanayi kongrelerinde yaptığı konuşmalarda planlı kalkınma ve üretim ekonomisi vurgusunu öne çıkardığını söyledi. Cumhuriyet’in ilk yıllarında düzenlenen sanayi ve ziraat kongrelerinin, ülkenin ekonomik bağımsızlığını güçlendirme hedefiyle gerçekleştirildiğini belirten Gönenç, Köken’in bu süreçte aktif rol aldığını ifade etti.
Türkiye İş Bankası ve Ekonomi Kurumlarındaki Katkıları
     Konuşmada, Mustafa Rahmi Köken’in yalnızca siyasetçi değil aynı zamanda ekonomik kurumların kurulmasında da öncü bir isim olduğuna dikkat çekildi. Gönenç, Köken’in Cumhuriyet’in ekonomik altyapısının güçlendirilmesi amacıyla kurulan önemli kuruluşlarda görev aldığını, özellikle Türkiye İş Bankası’nın kurucuları arasında yer almasının onun ekonomik vizyonunun önemli bir göstergesi olduğunu vurguladı. Bunun yanı sıra Türkiye Ekonomi Kurumu’nun kuruluş çalışmalarına katıldığı ve yerli üretimi teşvik eden ekonomik politikaların hazırlanmasında rol aldığı ifade edildi.
     Tarım alanındaki projeler, biyoyakıt denemeleri ve sanayi kongrelerindeki liderliğiyle Köken’in Cumhuriyet’in erken dönem kalkınma politikalarının şekillenmesinde etkili olduğu anlatıldı. Gönenç, yerli üretim ve ekonomik bağımsızlık hedeflerinin o dönemde atılan adımlarla temellendirildiğini belirtti.
Bergama’nın Kültürel Hafızasına Vurgu
    Program boyunca her iki ismin Bergama ve çevresiyle olan bağlarına da değinildi. Anlatımlarda, bu tür etkinliklerin yalnızca geçmişi hatırlatmak değil, kentin kültürel hafızasını canlı tutmak açısından önemli olduğu vurgulandı. Bergama’nın yetiştirdiği aydınların Türkiye’nin eğitim, siyaset ve ekonomi alanlarında iz bırakan çalışmalarının genç kuşaklara aktarılmasının gerekliliği dile getirildi.
Soru-Cevap Bölümü ve Katılımcı Görüşleri
    Söyleşinin sonunda katılımcılarla kısa bir soru-cevap bölümü gerçekleştirildi. İzleyiciler, hem Balaban’ın eğitimdeki idealist yaklaşımını hem de Köken’in ekonomik ve siyasi alandaki çalışmalarını detaylı biçimde öğrenme fırsatı bulduklarını ifade ederek memnuniyetlerini dile getirdi. Programın sonunda konuşmacılara teşekkür edilirken, benzer etkinliklerin devam etmesi temennisinde bulunuldu.
Etkinliği takip eden gazetemiz olarak, Bergama’nın kültürel hafızasına ışık tutan ve Cumhuriyet’in önemli isimlerini yeni kuşaklarla buluşturan bu anlamlı söyleşiye katkı sunan konuşmacılara ve emeği geçen herkese teşekkür ediyoruz.